پوسیدگی قهوه‌ای میوه مرکبات

Phytophthora parasitica و P. citrophthora

بسیاری از بیماری‌های مرکبات با نام پوسیدگی قهوه‌ای نامیده می‌شوند اما رایج‌ترین آن‌ها پوسیدگی قهوه‌ای فیتوفتورایی است که توسط گونه‌هایی از قارچ Phytophthora spp  ایجاد می‌شود. این بیماری به خصوص در مناطقی که اواخر شهریور ماه و قبل از برداشت میوه بارندگی زیاد باشد (مانند نواحی شمالی کشور) خسارت زیادی وارد می‌سازد.

علائم بیماری پوسیدگی قهوه‌ای میوه مرکبات در باغ و همچنین در انبار ممکن است مشاهده گردد اما شدیدترین نوع خسارت آن مربوط به زمانی است که علائم در انبار مشاهده می‌گردد و در نتیجه به سایر میوه‌های سالم نیز انتقال می‌یابد. 

عوامل مهم در شیوع پوسیدگی قهوه‌ای میوه مرکبات شامل خاک سنگین با زهکش نامناسب، دوره‌های طولانی بارندگی و یا شبنم در نزدیکی زمان برداشت و یا در طی برداشت، سن درخت، فواصل کاشت و میزان و روش آبیاری می‌باشد. 

بیماری از طریق انتقال اسپورهای قارچ از سطح خاک به سطح میوه شروع می‌شود. 

نشانه‌های بیماری به صورت پوسیدگی قهوه‌ای رنگ از یک سطح میوه شروع و به تدریج گسترش پیدا می‌کند. 

پوست مناطق آلوده به صورت چرمی و سفت در‌ می‌آید. 

وقوع بیماری پوسیدگی قهوه‌ای میوه مرکبات در باغات سبب ریزش زودتر از موعد میوه‌های آلوده می‌گردد. 

یکی از نشانه‌های مهم پوسیدگی قهوه‌ای مرکبات، بوی تندی است که از قسمت‌های آلوده به مشام ‌می‌رسد. 

در صورت وجود رطوبت، گرد سفیدرنگی که در واقع اسپورهای قارچ هستند روی سطح میوه مشاهده می‌شود که در تماس با میوه‌های مجاور بیماری را به آن‌ها انتقال می‌دهد. 

اغلب اوقات نشانه‌های بیماری در میوه‌هایی که نزدیک سطح زمین و حتی در ارتفاع 1 تا 1.5 متری بالای درخت هستند مشاهده می‌شود که در صورت وجود بارندگی بالا و وزش باد، در قسمت تاج درخت نیز ممکن است میوه‌های آلوده مشاهده گردند.  

شروع ظهور نشانه‌های بیماری پوسیدگی قهوه‌ای میوه مرکبات از زمان تغییر رنگ میوه است. 

در بسیاری موارد میوه‌ها قبل از برداشت آلوده می‌شوند و تا چند روز پس از نگهداری در انبار ممکن است علایمی نشان ندهند. 

در اثر حمله میکروارگانیسم‌های ثانویه، پوست میوه ممکن است به صورت نرم و آبکی تغییر پیدا کنند. 

عامل بیماری به صورت خاک زاد وجود دارد که می‌تواند پوسیدگی طوقه و ریشه مرکبات را نیز به وجود آورد. 

در شرایط مناسب گسترش بیماری، این عوامل بیماری زا از سطح خاک به سطح میوه گسترش پیدا می‌کنند و به خصوص میوه‌های پایینی را آلوده می‌سازند. 

دوره‌ی طولانی رطوبت و بارندگی و حتی وجود مه، منجر به گسترش بیماری پوسیدگی قهوه‌ای میوه مرکبات می‌گردد. 

بهترین دما برای این بیماری 25 تا 30 درجه‌ی سانتی‌گراد است. 

دمای محیط در زمان ظهور نشانه‌های بیماری موثر است به صورتیکه در دمای 24 تا 28 درجه‌ سانتی‌گراد پس از 3 تا 4 روز و در دمای 10 درجه سانتی‌گراد پس از 10 روز نشانه های بیماری پوسیدگی قهوه‌ای در میوه مشاهده می‌شود. 

جهت جلوگیری از تماس میوه و شاخه‌ها با سطح خاک، باید در اسفندماه تاج درختان حداقل تا ارتفاع 45 سانتی متری از سطح زمین هرس گردد. 

حداقل 70 سانتی متر عمق زهکش برای خاک باید در نظر گرفت.  

از آبیاری کرتی اجتناب شود و در صورت امکان به صورت قطره‌ای آبیاری انجام گردد. 

در باغاتی که سابقه‌ی آلودگی دارند از محل آبچکان به سمت درخت، حدود 3 تا 5 سانتی متر پوشش سبز در نظر گرفته شود. 

جمع آوری و دفن میوه‌های آلوده در عمق حداقل 50 سانتی متری

در باغات با سابقه آلودگی، قبل از شروع بارندگی شهریور ماه، اقدام به سمپاشی با قارچ کش‌های مسی مانند اکسی کلرور مس و یا بردو به نسبت 2.5 در هزار و یا قارچ کش متالاکسیل+مانکوزب با نسبت 2 در هزار نمایید. 

پوسیدگی قهوه‌ای میوه مرکبات، یعقوب محمدعلیان- سید مهدی بنی هاشمیان، نشریه فنی وزارت جهادکشاورزی، سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی، موسسه تحقیقات مرکبات کشور، بهار 92

Getting to know your citrus postharvest diseases,. Catherine Savagem, Lindokuhle Mamba, Wilma Du Plooy,. fruit journal,. February / March 2021